Bu günlük ders planı, 9. sınıf coğrafya dersinin sekizinci haftası için hazırlanmıştır. Planın ilk ders saatinde ölçme-değerlendirme çalışması, ikinci ders saatinde Mekânsal Bilgi Teknolojilerinin Bileşenleri konusu yer alır.
Ders Planı Bilgileri
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Ders | Coğrafya |
| Sınıf | 9. sınıf |
| Hafta | 8. hafta |
| Süre | 40 + 40 dakika |
| Ünite/Tema | Mekânsal Bilgi Teknolojileri |
| Konu | Ölçme-Değerlendirme / Mekânsal Bilgi Teknolojilerinin Bileşenleri |
| Öğrenme çıktısı | COĞ.9.2.3. Mekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenleri çözümleyebilme |
Süreç Bileşenleri
Öğrencinin:
- Mekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenleri belirlemesi,
- Mekânsal bilgi teknolojilerinin bileşenleri arasındaki ilişkileri açıklaması beklenir.
Beceriler ve Değerler
Sosyal ve duygusal öğrenme becerileri: Kendini tanıma, kendini düzenleme, iletişim, iş birliği, sosyal farkındalık ve sorumlu karar verme.
Değerler: Çalışkanlık, duyarlılık, merhamet ve saygı.
Okuryazarlık becerileri: Dijital okuryazarlık, görsel okuryazarlık, kültür okuryazarlığı, veri okuryazarlığı ve sürdürülebilirlik okuryazarlığı.
Araç ve Gereçler
- Ders kitabı
- Ölçme-değerlendirme formu
- Dünya ve Türkiye haritaları
- Uydu görüntüleri
- GPS kullanılan cihaz
- Etkileşimli tahta
- İnternet bağlantısı
- CBS uygulaması veya çevrim içi harita
- Çalışma kâğıdı
- Kalem ve defter
Birinci Ders Saati – 40 Dakika
Ölçme ve Değerlendirme Çalışması – 30 Dakika
Öğrencilere önceki haftalarda işlenen konuları kapsayan kısa bir ölçme aracı uygulanır.
Çalışmada şu konulara yer verilir:
- Coğrafya biliminin konusu
- Coğrafyanın bölümleri
- Coğrafya öğrenmenin önemi
- Coğrafya biliminin gelişimi
- Haritanın temel unsurları
- Harita türleri
- Ölçek
- Harita projeksiyonları
- Türkiye’nin coğrafi konumu
Ölçme aracı; kısa cevaplı sorular, eşleştirme, harita yorumlama ve çoktan seçmeli sorulardan oluşturulabilir.
Cevapların Değerlendirilmesi – 10 Dakika
Soruların cevapları sınıfça değerlendirilir. Öğrencilerin zorlandığı kavramlar belirlenir ve kısa açıklamalarla eksikler tamamlanır.
Yanlış cevapların yalnızca doğrusu verilmez; öğrencilerin hangi düşünme hatasını yaptığı da açıklanır.
İkinci Ders Saati – 40 Dakika
Dikkat Çekme – 5 Dakika
Öğretmen, telefon veya bilgisayar üzerinden çevrim içi bir harita açar. Bir konum araması yaparak en kısa ulaşım güzergâhını gösterir.
Öğrencilere şu soru yöneltilir:
Bir cihaz bulunduğumuz yeri ve gitmek istediğimiz güzergâhı nasıl belirleyebilir?
Cevaplardan hareketle mekânsal bilgi teknolojileri konusuna geçilir.
Mekânsal Bilgi Teknolojileri – 5 Dakika
Yeryüzündeki konumlara ait bilgilerin toplanmasını, saklanmasını, analiz edilmesini ve harita üzerinde gösterilmesini sağlayan sistemlere mekânsal bilgi teknolojileri adı verildiği açıklanır.
Bu teknolojilerin farklı araçların birlikte çalışmasıyla oluştuğu vurgulanır.
Coğrafi Bilgi Sistemleri – 10 Dakika
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), konuma bağlı verilerin bilgisayar ortamında toplanmasını, saklanmasını, sorgulanmasını, analiz edilmesini ve görselleştirilmesini sağlayan sistemler olarak açıklanır.
CBS’nin temel bileşenleri tanıtılır:
- Donanım
- Yazılım
- Coğrafi veri
- İnsan
- Yöntem
Bir CBS çalışmasının yalnızca bilgisayar programından oluşmadığı; veri, kullanıcı ve yöntem olmadan sistemin çalışamayacağı belirtilir.
Küresel Konum Belirleme Sistemleri – 5 Dakika
Uydulardan alınan sinyallerle yeryüzündeki bir noktanın konumunun belirlenmesini sağlayan sistemler açıklanır.
Bu sistemlerin:
- Yön bulma
- Araç takibi
- Harita oluşturma
- Arama-kurtarma
- Tarım
- Ulaşım
- Arazi çalışmaları gibi alanlarda kullanıldığı belirtilir.
Uzaktan Algılama – 5 Dakika
Yeryüzündeki nesne ve olaylar hakkında doğrudan temas kurulmadan bilgi toplanmasına uzaktan algılama adı verildiği açıklanır.
Uydu ve hava araçlarından elde edilen görüntülerin:
- Hava tahmini
- Orman yangınlarını izleme
- Tarım alanlarını belirleme
- Şehirleşmeyi takip etme
- Su kaynaklarını inceleme
- Afetlerin etkisini değerlendirme amacıyla kullanılabildiği belirtilir.
Bileşenler Arasındaki İlişki – 5 Dakika
Mekânsal bilgi teknolojilerinin bileşenleri arasındaki ilişki bir örnek üzerinden açıklanır:
- Uydular yeryüzü hakkında görüntü toplar.
- Konum belirleme sistemi koordinat bilgisini sağlar.
- CBS, elde edilen verileri bir araya getirir.
- Veriler analiz edilir.
- Sonuçlar harita üzerinde gösterilir.
Bu bileşenlerin birbirini tamamladığı vurgulanır.
Ölçme ve Değerlendirme – 5 Dakika
Öğrencilere şu sorular yöneltilir:
- Mekânsal bilgi teknolojileri ne amaçla kullanılır?
- CBS’nin temel bileşenleri nelerdir?
- Konum belirleme sistemleri hangi bilgiyi sağlar?
- Uzaktan algılama nasıl veri toplar?
- CBS, konum belirleme sistemleri ve uzaktan algılama arasında nasıl bir ilişki vardır?
Farklılaştırma
Öğrenme desteğine ihtiyaç duyan öğrenciler için CBS, uydu, konum belirleme cihazı ve dijital harita görsellerinden oluşan eşleştirme kartları kullanılabilir.
İleri düzeyde çalışan öğrencilerden seçtikleri bir çevre veya ulaşım sorununun çözümünde mekânsal bilgi teknolojilerinin nasıl kullanılabileceğini açıklamaları istenebilir.
Planın Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar
İlk ders saatinde önceki konulara yönelik ölçme-değerlendirme çalışması uygulanır. İkinci ders saatinde mekânsal bilgi teknolojilerinin temel bileşenleri ele alınır.
Ders sonunda öğrencilerin:
- Mekânsal bilgi teknolojilerini tanımlaması,
- CBS’nin temel bileşenlerini sıralaması,
- Konum belirleme sistemlerinin görevini açıklaması,
- Uzaktan algılamanın kullanım alanlarına örnek vermesi,
- Bileşenler arasındaki ilişkiyi açıklaması beklenir.
Uygulama sonrasında aksayan yönler ve yapılması gereken düzenlemeler öğretmen tarafından not edilir.