Bu günlük ders planı, 9. sınıf coğrafya dersinin dördüncü haftası için hazırlanmıştır. Plan, Mekânın Aynası Haritalarkonusunun ilk bölümünü kapsar ve iki ders saatine göre düzenlenmiştir.
Ders Planı Bilgileri
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Ders | Coğrafya |
| Sınıf | 9. sınıf |
| Hafta | 4. hafta |
| Süre | 40 + 40 dakika |
| Ünite/Tema | Mekânsal Bilgi Teknolojileri |
| Konu | Mekânın Aynası Haritalar |
| Öğrenme çıktısı | COĞ.9.2.1. Harita uygulamaları yapabilme |
Süreç Bileşenleri
Öğrencinin:
- Haritaya ait bileşenlerden yararlanarak haritaları okuması,
- Haritadaki olay, olgu ve mekânlar arasındaki ilişkileri çözümlemesi,
- Haritada gösterilen unsurların konumu ve dağılışı hakkında çıkarım yapması,
- Harita oluştururken temel yapım aşamalarını kullanması beklenir.
Beceriler ve Değerler
Sosyal ve duygusal öğrenme becerileri: Kendini tanıma, kendini düzenleme, öz yansıtma, iletişim ve iş birliği.
Değerler: Çalışkanlık, mütevazılık, özgürlük ve vatanseverlik.
Okuryazarlık becerileri: Bilgi okuryazarlığı, dijital okuryazarlık ve görsel okuryazarlık.
Araç ve Gereçler
- Ders kitabı
- Atlas
- Dünya ve Türkiye haritaları
- Farklı amaçlarla hazırlanmış tematik haritalar
- Yazı tahtası
- Etkileşimli tahta
- Cetvel
- Renkli kalemler
- Çalışma kâğıdı
Birinci Ders Saati – 40 Dakika
Dikkat Çekme ve Ön Bilgileri Belirleme – 5 Dakika
Öğretmen, aynı alanı gösteren bir uydu görüntüsü, kroki ve harita sunar. Öğrencilerden bu üç gösterim arasındaki benzerlik ve farklılıkları belirlemeleri istenir.
Şu soru üzerinden derse geçilir:
Bir çizimin harita sayılabilmesi için hangi özelliklere sahip olması gerekir?
Harita Kavramı – 10 Dakika
Harita; yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuş bakışı görünümünün, belirli bir ölçek dâhilinde küçültülerek düzlem üzerine aktarılması olarak açıklanır.
Bir çizimin harita sayılabilmesi için üç temel özelliğe sahip olması gerektiği belirtilir:
- Kuş bakışı görünüm
- Belirli bir ölçeğe göre küçültme
- Düzlem üzerine aktarma
Bu özelliklerden birini taşımayan çizimlerin harita olarak değerlendirilemeyeceği açıklanır.
Harita ile Krokinin Karşılaştırılması – 10 Dakika
Harita ve kroki arasındaki farklar örneklerle açıklanır.
| Harita | Kroki |
|---|---|
| Belirli bir ölçeğe göre çizilir. | Belirli bir ölçeği yoktur. |
| Uzaklık ve alan hesaplanabilir. | Kesin uzaklık ve alan hesaplanamaz. |
| Konum ve dağılış bilgisi verir. | Bir yerin yaklaşık konumunu gösterir. |
| Belirli harita unsurlarını içerir. | Basit işaret ve yönlendirmeler içerir. |
Öğrencilerden günlük yaşamda harita ve krokinin kullanıldığı alanlara örnek vermeleri istenir.
Haritaların Kullanım Alanları – 10 Dakika
Haritaların farklı ihtiyaçlara göre hazırlandığı açıklanır. Kullanım alanlarına şu örnekler verilir:
- Yön ve konum belirleme
- Ulaşım güzergâhı oluşturma
- Hava durumunu izleme
- Nüfus dağılışını gösterme
- Tarım ve arazi kullanımını planlama
- Afet risklerini belirleme
- Askerî ve idari planlama
- Doğal kaynakların dağılışını inceleme
Haritaların yalnızca yer gösteren araçlar olmadığı, mekânsal ilişkileri anlamaya da yardımcı olduğu vurgulanır.
Birinci Dersin Değerlendirilmesi – 5 Dakika
Öğrencilerden aşağıdaki cümleyi tamamlamaları istenir:
Bir çizimin harita sayılabilmesi için…
Cevaplar sınıfça değerlendirilir.
İkinci Ders Saati – 40 Dakika
Önceki Dersi Hatırlama – 5 Dakika
Haritanın temel özellikleri kısa sorularla hatırlatılır. Öğrencilerden harita ile kroki arasındaki bir farkı açıklamaları istenir.
Haritanın Temel Unsurları – 15 Dakika
Bir haritanın doğru okunabilmesi için taşıması gereken temel unsurlar açıklanır:
- Başlık: Haritanın konusunu ve gösterdiği alanı belirtir.
- Lejant: Haritada kullanılan renk, işaret ve sembollerin anlamını açıklar.
- Ölçek: Haritadaki uzunlukların gerçek uzunluklara oranını gösterir.
- Yön oku: Haritadaki ana yönlerin belirlenmesini sağlar.
- Koordinatlar: Bir yerin Dünya üzerindeki konumunu belirlemeye yardımcı olur.
- Çerçeve: Haritanın gösterim alanını sınırlandırır.
- Kaynak ve tarih: Haritadaki bilgilerin nereden ve hangi döneme ait olduğunu gösterir.
Haritanın amacı ve türüne göre bazı unsurların farklı biçimlerde kullanılabileceği belirtilir.
Harita Okuma Etkinliği – 15 Dakika
Öğrencilere nüfus yoğunluğu, sıcaklık veya yükselti dağılışını gösteren sade bir harita verilir.
Öğrencilerden şu bilgileri belirlemeleri istenir:
- Haritanın konusu
- Haritanın gösterdiği alan
- Haritada kullanılan sembol ve renklerin anlamı
- En yüksek ve en düşük değerin görüldüğü yerler
- Haritadaki dağılışın dikkat çeken özellikleri
Öğrenciler cevaplarını haritanın başlık ve lejantından yararlanarak oluşturur.
Ölçme ve Değerlendirme – 5 Dakika
Öğrencilere şu sorular yöneltilir:
- Harita nedir?
- Bir çizimin harita sayılabilmesi için hangi özellikleri taşıması gerekir?
- Harita ile kroki arasındaki temel fark nedir?
- Lejantın haritadaki görevi nedir?
- Haritanın konusu hangi unsurdan anlaşılır?
Farklılaştırma
Öğrenme desteğine ihtiyaç duyan öğrenciler için harita unsurlarının isimlerinin yazılı olduğu kartlar hazırlanabilir. Öğrencilerden kartları örnek harita üzerinde uygun yerlere yerleştirmeleri istenebilir.
İleri düzeyde çalışan öğrencilerden seçtikleri bir tematik haritayı incelemeleri ve haritada gösterilen dağılış hakkında kısa bir çıkarım yazmaları istenebilir.
Planın Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar
Konu iki ders saatinde işlenir. Ders sonunda öğrencilerin:
- Haritayı tanımlaması,
- Harita ile krokiyi birbirinden ayırması,
- Haritanın temel unsurlarını açıklaması,
- Başlık ve lejanttan yararlanarak harita okuması,
- Haritadaki basit dağılış özellikleri hakkında çıkarım yapması beklenir.
Mekânın Aynası Haritalar konusu sonraki haftalarda harita türleri, ölçek, konum ve harita uygulamalarıyla sürdürülecektir.
Uygulama sonrasında aksayan yönler ve yapılması gereken düzenlemeler öğretmen tarafından not edilir.