Bu günlük ders planı, 9. sınıf coğrafya dersinin üçüncü haftası için hazırlanmıştır. Plan, Coğrafya Biliminin Gelişimi konusunu kapsar ve iki ders saatine göre düzenlenmiştir.
Ders Planı Bilgileri
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Ders | Coğrafya |
| Sınıf | 9. sınıf |
| Hafta | 3. hafta |
| Süre | 40 + 40 dakika |
| Ünite/Tema | Coğrafyanın Doğası |
| Konu | Coğrafya Biliminin Gelişimi |
| Öğrenme çıktısı | COĞ.9.1.3. Coğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilme |
Süreç Bileşenleri
Öğrencinin:
- Coğrafya biliminin gelişimiyle ilgili bilgiye ulaşmak için kullanacağı araçları belirlemesi,
- Belirlediği araçlarla ihtiyaç duyduğu bilgilere ulaşması,
- Ulaştığı bilgilerin doğruluğunu kontrol etmesi,
- Doğruladığı bilgileri kaydetmesi beklenir.
Beceriler ve Değerler
Sosyal ve duygusal öğrenme becerileri: Kendini tanıma, kendini düzenleme, öz yansıtma, iletişim, iş birliği ve sosyal farkındalık.
Değerler: Çalışkanlık, saygı, sorumluluk ve vatanseverlik.
Okuryazarlık becerileri: Bilgi okuryazarlığı ve görsel okuryazarlık.
Araç ve Gereçler
- Ders kitabı
- Dünya haritası
- Atlas
- Yazı tahtası
- Etkileşimli tahta
- İnternet bağlantısı
- Bilim insanı ve eser kartları
- Zaman şeridi çalışma kâğıdı
- Kalem ve defter
Birinci Ders Saati – 40 Dakika
Dikkat Çekme ve Ön Bilgileri Belirleme – 5 Dakika
Öğretmen, geçmiş dönemlere ait bir dünya haritası ile güncel bir uydu görüntüsünü birlikte gösterir.
Öğrencilere şu soru yöneltilir:
İnsanların Dünya hakkındaki bilgileri geçmişten günümüze nasıl değişmiş olabilir?
Cevaplar alınarak coğrafi bilginin gözlem, seyahat, ölçüm ve teknolojik gelişmelerle ilerlediği vurgulanır.
Coğrafi Bilginin Ortaya Çıkışı – 10 Dakika
İnsanların yaşadıkları çevreyi tanıma, yön bulma, yeni yerler keşfetme ve kaynaklara ulaşma ihtiyaçlarının coğrafi bilginin gelişmesini sağladığı açıklanır.
İlk coğrafi bilgilerin şu yollarla elde edildiği belirtilir:
- Çevreyi gözlemleme
- Yolculuk ve keşifler
- Yön ve mesafe belirleme
- Harita çizme
- Toplumlar arasındaki bilgi alışverişi
- Doğa olaylarını kaydetme
Coğrafyanın gelişiminin tek bir toplumun veya dönemin çalışmalarıyla açıklanamayacağı vurgulanır.
İlk Çağ’da Coğrafyanın Gelişimi – 15 Dakika
İlk Çağ’da coğrafi bilginin daha çok seyahatler, gözlemler ve harita çalışmalarıyla geliştiği açıklanır.
Dönemin öne çıkan isimleri tanıtılır:
- Herodot: Gezdiği yerlerin doğal ve beşerî özelliklerini aktarmıştır.
- Eratosthenes: Coğrafya adını kullanmış ve Dünya’nın çevresini hesaplamaya çalışmıştır.
- Strabon: Ülkeleri, toplumları ve doğal çevre özelliklerini ele almıştır.
- Batlamyus: Haritacılık ve koordinat sistemiyle ilgili çalışmalar yapmıştır.
Öğrenciler, bu bilim insanlarının çalışmalarını “gözlem”, “hesaplama”, “bölgesel inceleme” ve “haritacılık” başlıklarıyla eşleştirir.
Birinci Dersin Değerlendirilmesi – 10 Dakika
Öğrencilere bilim insanlarının adları ve çalışmalarının yazılı olduğu karışık kartlar dağıtılır. Öğrenciler doğru eşleştirmeleri yaparak seçimlerinin nedenini açıklar.
İkinci Ders Saati – 40 Dakika
Önceki Dersi Hatırlama – 5 Dakika
İlk Çağ’da coğrafyanın gelişmesine katkı sağlayan bilim insanları kısa sorularla hatırlatılır. Öğrencilerden her bilim insanının çalışmasını bir cümleyle açıklamaları istenir.
Orta Çağ ve İslam Dünyasında Coğrafya – 10 Dakika
Orta Çağ’da İslam dünyasındaki bilim insanlarının seyahat, matematik, astronomi ve haritacılık alanındaki çalışmalarıyla coğrafi bilgiye katkı sağladığı açıklanır.
Öne çıkan isimlerden örnekler verilir:
- Biruni: Dünya’nın şekli, boyutları ve matematiksel coğrafya üzerine çalışmıştır.
- İdrisi: Dünya haritaları hazırlamış ve farklı bölgeler hakkında bilgiler vermiştir.
- İbn Battuta: Gezdiği yerlerin doğal, ekonomik ve kültürel özelliklerini aktarmıştır.
- Kaşgarlı Mahmud: Türk dünyasını gösteren bir haritaya yer vermiştir.
Yeni ve Yakın Çağ’da Coğrafya – 10 Dakika
Coğrafi Keşifler’in yeni yerlerin tanınmasına, haritaların gelişmesine ve coğrafi bilgi birikiminin artmasına katkı sağladığı belirtilir.
Yakın Çağ’da coğrafyanın gözlem ve betimlemeye dayalı bilgilerden yararlanan bir alan olmanın ötesine geçerek neden-sonuç ilişkilerini inceleyen bilimsel bir kimlik kazandığı açıklanır.
Bu dönemde öne çıkan isimler tanıtılır:
- Alexander von Humboldt: Doğal ortam unsurları arasındaki ilişkileri incelemiştir.
- Carl Ritter: İnsan ile doğal çevre arasındaki ilişkilere odaklanmıştır.
Bilgi Toplama ve Zaman Şeridi Etkinliği – 10 Dakika
Öğrenciler küçük gruplara ayrılır. Her grup, öğretmenin belirlediği bir coğrafyacı hakkında ders kitabı, ansiklopedi veya güvenilir dijital kaynaklardan bilgi toplar.
Öğrencilerden şu bilgileri kaydetmeleri istenir:
- Bilim insanının yaşadığı dönem
- Çalışma alanı
- Coğrafyaya yaptığı katkı
- Kullanılan kaynak
- Bilginin doğruluğunun nasıl kontrol edildiği
Gruplar ulaştıkları bilgileri sınıf zaman şeridinde uygun yere yerleştirir.
Ölçme ve Değerlendirme – 5 Dakika
Öğrencilere şu sorular yöneltilir:
- Coğrafi bilginin gelişmesini sağlayan temel ihtiyaçlar nelerdir?
- Coğrafya adını ilk kullanan bilim insanı kimdir?
- Biruni’nin coğrafyaya yaptığı katkılardan biri nedir?
- Coğrafi Keşifler coğrafya biliminin gelişimini nasıl etkilemiştir?
- İnternetten ulaşılan coğrafi bir bilginin doğruluğu nasıl kontrol edilebilir?
Farklılaştırma
Öğrenme desteğine ihtiyaç duyan öğrenciler için bilim insanlarının adlarını, dönemlerini ve çalışmalarını gösteren görsel kartlar kullanılabilir. Kartların zaman şeridi üzerinde doğru konuma yerleştirilmesi istenebilir.
İleri düzeyde çalışan öğrencilerden iki coğrafyacının çalışma yöntemlerini karşılaştırmaları ve aralarındaki benzerliklerle farklılıkları açıklamaları istenebilir.
Planın Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar
Konu iki ders saatinde işlenir. Ders sonunda öğrencilerin:
- Coğrafya biliminin gelişimini dönemlere ayırması,
- Coğrafyanın gelişmesine katkı sağlayan başlıca bilim insanlarını tanıması,
- Bilim insanlarının çalışmalarını coğrafyanın gelişimiyle ilişkilendirmesi,
- Güvenilir kaynaklardan bilgi toplaması,
- Ulaştığı bilgileri farklı kaynaklardan doğrulaması beklenir.
Uygulama sonrasında aksayan yönler ve yapılması gereken düzenlemeler öğretmen tarafından not edilir.