Bu günlük ders planı, 9. sınıf coğrafya dersi kapsamında öğrencilerin iklim sistemini oluşturan temel bileşenleri ve iklim değişkenlerini kavramalarına yönelik hazırlanmıştır. Ders sürecinde iklim sisteminin işleyişi, bileşenler arasındaki etkileşimler ve iklim değişkenlerinin birbirleri üzerindeki etkileri ele alınmaktadır.
Ders Planı Bilgileri
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Ders | Coğrafya |
| Sınıf | 9. Sınıf |
| Hafta | 11. Hafta |
| Ünite | Doğal Sistemler ve Süreçler |
| Konu | İklim Sisteminin Bileşen ve Değişkenleri |
| Süre | 2 ders saati (40 + 40 dakika) |
| Öğrenme Çıktısı | COĞ.9.3.2. İklim sisteminin bileşen ve değişkenlerini çözümleyebilme |
Süreç Bileşenleri
Öğrenciler;
- İklim sistemini oluşturan temel bileşenleri belirler.
- İklim sistemine ait değişkenleri açıklar.
- İklim bileşenleri arasındaki etkileşimleri fark eder.
- İklim değişkenleri arasındaki ilişkileri örnekler üzerinden inceler.
- İklim sisteminin bir bütün olarak işlediğini kavrar.
Beceriler ve Değerler
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri: Kendini tanıma, kendini düzenleme, iletişim, iş birliği, sosyal farkındalık, sorumlu karar verme
Değerler: Çalışkanlık, duyarlılık, merhamet, saygı
Okuryazarlık becerileri: Dijital okuryazarlık, görsel okuryazarlık, kültür okuryazarlığı, veri okuryazarlığı, sürdürülebilirlik okuryazarlığı
Araç ve Gereçler
- Dünya fiziki haritası
- İklim sistemi şeması
- Atmosfer görselleri
- Akıllı tahta veya projeksiyon
- Çalışma kâğıdı
- Renkli kalemler
- Sıcaklık, basınç ve yağış haritaları
Birinci Ders Saati
Derse Giriş – 5 Dakika
Öğretmen öğrencilere aşağıdaki soruları yöneltir:
- Dünya’nın her yerinde neden aynı iklim görülmez?
- Atmosfer olmasaydı yeryüzünün sıcaklığı nasıl olurdu?
- Denizler, buzullar ve bitki örtüsü iklimi etkiler mi?
Öğrencilerin cevapları alınarak iklimin yalnızca atmosferde gerçekleşen olaylardan oluşmadığı vurgulanır.
İklim Sisteminin Tanıtılması – 10 Dakika
İklim sistemi; atmosfer, hidrosfer, kriyosfer, litosfer ve biyosferin karşılıklı etkileşiminden oluşan bir bütün olarak açıklanır.
İklim sisteminin temel enerji kaynağının Güneş olduğu belirtilir. Güneş’ten gelen enerjinin yeryüzü, sular, buzullar, canlılar ve atmosfer tarafından farklı biçimlerde kullanıldığı veya yansıtıldığı ifade edilir.
İklim Sisteminin Bileşenleri – 15 Dakika
İklim sisteminin temel bileşenleri açıklanır:
- Atmosfer: Dünya’yı çevreleyen gaz tabakasıdır. Hava olaylarının gerçekleştiği ortamdır.
- Hidrosfer: Okyanusları, denizleri, gölleri, akarsuları ve yer altı sularını kapsar.
- Kriyosfer: Buzullar, kar örtüsü ve donmuş topraklardan oluşur.
- Litosfer: Yeryüzünün kara yüzeylerini, yer şekillerini ve toprakları kapsar.
- Biyosfer: İnsanlar, hayvanlar, bitkiler ve diğer canlılardan oluşur.
Her bileşenin iklim sistemi içerisindeki görevi günlük hayattan örneklerle açıklanır.
Grup Çalışması – 10 Dakika
Sınıf gruplara ayrılır. Her gruba iklim sisteminin bir bileşeni verilir. Gruplardan aşağıdaki sorulara cevap vermeleri istenir:
- Bu bileşenin temel özellikleri nelerdir?
- İklimi nasıl etkiler?
- Diğer bileşenlerle nasıl etkileşim kurar?
Gruplar hazırladıkları kısa açıklamaları sınıfla paylaşır.
İkinci Ders Saati
Ön Bilgilerin Hatırlanması – 5 Dakika
İklim sisteminin bileşenleri öğrencilere tekrar sorulur. Tahtaya atmosfer, hidrosfer, kriyosfer, litosfer ve biyosfer kavramları yazılır.
İklim Değişkenleri – 15 Dakika
İklim sisteminin işleyişini belirleyen temel değişkenler açıklanır:
- Sıcaklık
- Basınç
- Rüzgâr
- Nem
- Yağış
Bu değişkenlerin birbirinden bağımsız olmadığı belirtilir. Sıcaklık değişiminin basıncı, basınç değişiminin rüzgârları, nem miktarının ise yağış oluşumunu etkileyebileceği örneklerle anlatılır.
İlişki Kurma Etkinliği – 10 Dakika
Öğrencilere aşağıdaki kavramlar verilir:
- Güneş enerjisi
- Sıcaklık
- Basınç
- Rüzgâr
- Nem
- Yağış
Öğrencilerden kavramlar arasındaki ilişkileri oklarla gösteren bir şema hazırlamaları istenir. Hazırlanan şemalar sınıfta incelenir ve eksik bağlantılar birlikte tamamlanır.
Örnek Olay İncelemesi – 5 Dakika
Deniz yüzeyinden gerçekleşen buharlaşmanın atmosferdeki nem miktarını artırması ve uygun koşullarda yağış oluşturması örnek olay olarak ele alınır.
Bu süreç üzerinden hidrosfer ile atmosfer arasındaki etkileşim açıklanır. Yağışların bitki örtüsünü etkilemesiyle biyosferin de sisteme dâhil olduğu gösterilir.
Ölçme ve Değerlendirme – 5 Dakika
Öğrencilerden aşağıdaki cümleleri tamamlamaları istenir:
- İklim sisteminin temel enerji kaynağı …………………’tir.
- Okyanuslar, denizler ve göller ………………… içerisinde yer alır.
- Buzullar ve kar örtüsü ………………… bileşenini oluşturur.
- Sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış iklim ………………… olarak adlandırılır.
- İklim sisteminin bileşenleri birbirleriyle sürekli ………………… hâlindedir.
Farklılaştırma
Destekleme
Kavramları öğrenmekte zorlanan öğrenciler için iklim sistemi bileşenlerinin görsellerle eşleştirildiği çalışma kâğıtları kullanılabilir. Öğrencilerden görselleri uygun bileşenlerin altına yerleştirmeleri istenebilir.
Zenginleştirme
İleri düzey çalışma yapmak isteyen öğrencilerden iklim sisteminin herhangi bir bileşeninde meydana gelen değişimin diğer bileşenleri nasıl etkileyebileceğini gösteren bir kavram haritası hazırlamaları istenebilir.
Uygulama Notları
- İklim sistemi anlatılırken bileşenlerin birbirinden bağımsız olmadığı özellikle vurgulanmalıdır.
- Konu yalnızca kavram tanımlarıyla sınırlandırılmamalı, bileşenler arasındaki ilişkiler üzerinde durulmalıdır.
- Öğrencilerin günlük yaşamdan ve yakın çevreden örnekler vermeleri teşvik edilmelidir.
- İklim değişkenleri arasındaki ilişkiler neden-sonuç bağlantılarıyla açıklanmalıdır.