Bu günlük ders planı, 9. sınıf coğrafya dersinin birinci haftası için hazırlanmıştır. Plan, Coğrafya Biliminin Konusu ve Bölümleri konusunu kapsar ve iki ders saatine göre düzenlenmiştir.
Ders Planı Bilgileri
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Ders | Coğrafya |
| Sınıf | 9. sınıf |
| Hafta | 1. hafta |
| Süre | 40 + 40 dakika |
| Ünite/Tema | Coğrafyanın Doğası |
| Konu | Coğrafya Biliminin Konusu ve Bölümleri |
| Öğrenme çıktısı | COĞ.9.1.1. Coğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilme |
Süreç Bileşenleri
Öğrencinin:
- Coğrafya biliminin konusunu ve bölümlerini oluşturan bileşenleri belirlemesi,
- Coğrafya biliminin konusu ile bölümleri arasındaki ilişkileri açıklaması beklenir.
Beceriler ve Değerler
Sosyal ve duygusal öğrenme becerileri: Kendini tanıma, kendini düzenleme, öz yansıtma, iletişim, iş birliği ve sosyal farkındalık.
Değerler: Çalışkanlık, saygı, sorumluluk ve vatanseverlik.
Okuryazarlık becerileri: Bilgi okuryazarlığı ve görsel okuryazarlık.
Araç ve Gereçler
- Ders kitabı
- Dünya ve Türkiye haritaları
- Yazı tahtası
- Etkileşimli tahta
- Coğrafi ortam görselleri
- Çalışma kâğıdı
- Kalem ve defter
Birinci Ders Saati – 40 Dakika
Dikkat Çekme ve Ön Bilgileri Belirleme – 5 Dakika
Öğretmen; hava olayları, nüfus, göç, tarım, deprem ve ulaşım gibi farklı coğrafi konulara ait görseller gösterir. Öğrencilerden bu olayların ortak yönlerini belirlemeleri istenir.
“Bu olayların tamamını aynı bilim dalı neden inceler?” sorusuyla öğrencilerin konuya yönelik düşünceleri alınır.
Coğrafyanın Konusunu Açıklama – 15 Dakika
Coğrafyanın; doğal ortamı, insan faaliyetlerini ve bunlar arasındaki karşılıklı etkileşimi inceleyen bir bilim olduğu açıklanır.
Doğal ortamın temel bileşenleri tanıtılır:
- Litosfer
- Atmosfer
- Hidrosfer
- Kriyosfer
- Biyosfer
Bu bileşenlerin birbirleriyle sürekli etkileşim içinde olduğu vurgulanır. Doğal ortam ile insan faaliyetlerinin birlikte oluşturduğu yaşam alanının coğrafi ortam olduğu belirtilir.
Doğal ve Beşerî Ortam Etkinliği – 15 Dakika
Tahtaya “Doğal ortam” ve “Beşerî ortam” başlıklı iki sütun çizilir.
Öğrenciler; akarsu, yol, tarım alanı, dağ, fabrika, yerleşme, orman ve baraj gibi örnekleri uygun sütunlara yerleştirir. Baraj, tarım alanı ve yerleşme gibi örneklerden hareketle insan ile doğal çevre arasındaki karşılıklı etkileşim açıklanır.
Birinci Dersin Değerlendirilmesi – 5 Dakika
Öğrencilerden aşağıdaki cümleyi tamamlamaları istenir:
Coğrafya yalnızca yer adlarını öğrenmek değildir; çünkü…
Verilen cevaplar sınıfça değerlendirilir.
İkinci Ders Saati – 40 Dakika
Önceki Dersi Hatırlama – 5 Dakika
Doğal ortam, beşerî ortam ve coğrafi ortam kavramları kısa sorularla hatırlatılır. Öğrencilerden bu kavramlara çevrelerinden örnek vermeleri istenir.
Coğrafyanın Bölümleri – 15 Dakika
Coğrafyanın iki temel bölümü açıklanır.
Fiziki Coğrafya
Fiziki coğrafya, doğal ortamın özelliklerini ve doğal süreçleri inceler. Başlıca alt dalları şunlardır:
- Jeomorfoloji
- Klimatoloji
- Hidrografya
- Biyocoğrafya
- Toprak coğrafyası
- Doğal afetler coğrafyası
- Kartoğrafya
Beşerî ve Ekonomik Coğrafya
Beşerî ve ekonomik coğrafya; insan topluluklarını, yerleşmeleri ve ekonomik faaliyetleri inceler. Başlıca alt dalları şunlardır:
- Nüfus coğrafyası
- Yerleşme coğrafyası
- Kültürel coğrafya
- Siyasi coğrafya
- Tarihî coğrafya
- Tarım coğrafyası
- Sanayi coğrafyası
- Ulaşım coğrafyası
- Enerji coğrafyası
- Ticaret coğrafyası
- Turizm coğrafyası
- Sağlık coğrafyası
Coğrafyanın bu bölümlerinin birbirinden tamamen bağımsız olmadığı belirtilir. Bir coğrafi olayın hem doğal hem de beşerî boyutlarının bulunabileceği örneklerle açıklanır.
Coğrafyanın Bölümlerini Eşleştirme – 15 Dakika
Öğrenciler küçük gruplara ayrılır. Her gruba aşağıdakilere benzer olaylar verilir:
- Bir bölgede sıcaklıkların yıl boyunca değişmesi
- Bir akarsuyun yatağını aşındırması
- Nüfusun büyük şehirlerde yoğunlaşması
- Tarım ürünlerinin bölgelere göre değişmesi
- Yeni ulaşım yollarının yerleşmeleri etkilemesi
- Bitki türlerinin yükseltiye bağlı olarak değişmesi
Gruplar, her örneği ilgili coğrafya bölümüyle eşleştirir ve seçimlerinin nedenini açıklar.
Ölçme ve Değerlendirme – 5 Dakika
Öğrencilere şu sorular yöneltilir:
- Coğrafya biliminin temel inceleme konusu nedir?
- Doğal ortamı oluşturan küreler hangileridir?
- Fiziki coğrafya ile beşerî coğrafya arasındaki temel fark nedir?
- Nüfusun dağılışını hangi coğrafya dalı inceler?
- İklim olaylarını inceleyen coğrafya dalı hangisidir?
Farklılaştırma
Öğrenme desteğine ihtiyaç duyan öğrenciler için coğrafyanın bölümlerini gösteren görsel eşleştirme kartları kullanılabilir.
İleri düzeyde çalışan öğrencilerden seçtikleri güncel bir olayın fiziki ve beşerî coğrafya ile ilişkisini açıklamaları istenebilir.
Planın Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar
Konu iki ders saatinde işlenir. Ders sonunda öğrencilerin:
- Coğrafyanın temel inceleme alanını açıklaması,
- Doğal, beşerî ve coğrafi ortamı ayırt etmesi,
- Fiziki coğrafya ile beşerî ve ekonomik coğrafyayı karşılaştırması,
- Temel coğrafya dallarını uygun örneklerle eşleştirmesi beklenir.
Uygulama sonrasında aksayan yönler ve yapılması gereken düzenlemeler öğretmen tarafından not edilir.